Witamina D metabolit 25(OH)

Witamina D3 (cholekalcyferol) jest substancją o budowie steroidowej, rozpuszczalną w tłuszczach. Pełni szereg ważnych ról w organizmie, m.in. zwiększa wchłanianie wapnia i fosforu w przewodzie pokarmowym, pomaga utrzymać prawidłową mineralizację kości i pracę mięśni, zapobiega krzywicy i osteoporozie, wzmacnia układ odpornościowy, a także wpływa na metabolizm glukozy.

Głównym źródłem witaminy D w organizmie jest endogenna synteza. Jej prekursor (prewitamina D) powstaje w komórkach naskórka z pochodnej cholesterolu pod wpływem promieniowania UV. W dalszej kolejności związek ten jest poddawany przemianom w wątrobie oraz nerkach. Ze względu na tak złożony proces syntezy ryzyko niedoboru witaminy D dotyczy zarówno osób mieszkających w krajach o mniejszej dostępności światła słonecznego, jak i tych z zaburzoną funkcją wątroby lub nerek. Witamina D może być również dostarczana z dietą. Jest obecna w dużych ilościach m.in. w jajach, rybach morskich i produktach mlecznych.

Poziom witaminy D powinien być oznaczony w przypadku objawów jej nadmiaru lub niedoboru, a także w następujących sytuacjach:

• rzadka ekspozycja na promieniowanie słoneczne (np. ze względu na klimat),
• nadwaga lub otyłość,
• wiek powyżej 65. roku życia,
• ciemna skóra,
• choroba przebiegająca z zaburzeniami wchłaniania (np. celiakia, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna),
• choroba nerek lub choroba wątroby wpływająca na metabolizm witaminy D,
• choroba przytarczyc,
• obniżona odporność,
• przyjmowanie leków mogących mieć wpływ na poziom witaminy D (np. sterydów, hormonów, leków obniżających poziom cholesterolu, niektórych leków na nadciśnienie tętnicze),
• monitorowanie suplementacji witaminy D.

Badanie poziomu witaminy D nie wymaga szczególnego przygotowania. Może być przeprowadzone o dowolnej porze dnia, niekoniecznie na czczo. Osoby suplementujące witaminę D powinny omówić z lekarzem kwestię odstawienia preparatu przed badaniem.

W celu oznaczenia poziomu witaminy D pobiera się krew żylną. Wynik badania powinien zostać zinterpretowany przez lekarza, który w razie konieczności zaleci odpowiednią suplementację.

Witamina D, jako że jest nierozpuszczalna w wodzie, może ulegać kumulacji w organizmie. Najczęściej jest to wynik stosowania zbyt dużych dawek preparatów zawierających witaminę D. Do objawów jej nadmiaru należą:

• nudności, wymioty,
• osłabienie, zmęczenie,
• spadek apetytu,
• zaparcia,
• odwodnienie,
• wzmożone pragnienie,
• częste oddawanie moczu,
• zaburzenia świadomości,
• słabość mięśni,
• bóle kostne,
• kamienie nerkowe.

Niedobór witaminy D może objawiać się w następujący sposób:

• zmęczenie, złe samopoczucie,
• bóle mięśniowe,
• drżenia i skurcze mięśniowe,
• zmiany nastroju, depresja,
• zaburzenia snu,
• bóle kostne,
• zwiększona wrażliwość na ból,
• parestezje (kłucie, mrowienie, pieczenie) dłoni i stóp,
• częste złamania kości.